Top harbhara variety : रब्बी हंगामातील महत्त्वाचे पीक असलेल्या हरभऱ्याचे (Gram) उत्पादन वाढवण्यासाठी योग्य वाणाची निवड करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. शेतकऱ्यांनी जास्त उत्पादन देणाऱ्या आणि मर रोगाला (Wilt Disease) सहनशील असलेल्या वाणांची निवड केल्यास एकरी उत्पादन १० ते १५ क्विंटलपर्यंत सहज गाठता येते.
कृषी तज्ज्ञांनी सुचवलेले आणि शेतकऱ्यांमध्ये लोकप्रिय असलेले टॉप ७ हरभरा बियाणे वाणांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे. यापैकी बहुतेक वाण ११० ते ११५ दिवसांत काढणीसाठी तयार होतात आणि ते बागायती तसेच जिरायती (कोरडवाहू) अशा दोन्ही क्षेत्रांसाठी उपयुक्त आहेत.
Top harbhara variety जास्त उत्पादन देणारे टॉप ७ हरभरा वाण
| वाण (Variety) | मुख्य वैशिष्ट्ये | अंदाजित उत्पादन (एकरी) |
| जॅकी ९२१८ (Jacky 9218) | मर रोगास अत्यंत सहनशील. दाणा टपोरा (मोठा). | १० ते १५ क्विंटल |
| विशाल (Vishal) | महाराष्ट्रभर प्रसिद्ध, मर रोगाचा कमी प्रादुर्भाव. | ३० ते ३२ क्विंटल (हेक्टरी) |
| विराट (Virat) | मर रोगास सहनशील. बागायती व जिरायतीसाठी चांगला. | १२ ते १४ क्विंटल |
| फुले विक्रांत (Phule Vikram) | टॉप उत्पादन देणाऱ्या वाणांपैकी एक. मर रोगाचा प्रादुर्भाव कमी. | माहिती अपूर्ण |
| दप्तरीचा २१ (Daftari 21) | पांढरा दाणा (बाजारात वेगळी मागणी). मर रोगास सहनशील. | माहिती अपूर्ण |
| विजय (Vijay) | चांगले उत्पादन देणारा व मर रोगाला सहनशील. | माहिती अपूर्ण |
| दिग्विजय (Digvijay) | चांगले उत्पादन देणारा व मर रोगाला सहनशील. | माहिती अपूर्ण |
लक्षात घ्या: ‘विशाल’ या वाणाचे उत्पादन प्रति हेक्टर ३० ते ३२ क्विंटलपर्यंत मिळते, जे एकरी अंदाजे १२ ते १३ क्विंटल असते. त्यामुळे हा वाण अधिक लोकप्रिय आहे.
मर रोगावर नियंत्रण ठेवणे अत्यावश्यक
हरभऱ्याच्या पिकाचे सर्वात मोठे नुकसान मर रोगामुळे (Wilt Disease – फ्युझिरियम बुरशी) होते. यासाठी शेतकऱ्यांनी पेरणीपूर्वीच योग्य काळजी घेणे गरजेचे आहे.
- बीज प्रक्रिया (Seed Treatment): मर रोगाचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी बीज प्रक्रिया करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
- ट्रायकोडर्माचा वापर: यासोबतच, ट्रायकोडर्मा (Trichoderma) हे जैविक बुरशीनाशक पाण्यातून पिकाला देण्याची शिफारस तज्ज्ञांकडून करण्यात आली आहे.
ट्रायकोडर्मा बुरशी रोगाची बुरशी जमिनीतून येण्यापूर्वीच नष्ट करते, ज्यामुळे हरभरा पीक रोगापासून सुरक्षित राहते आणि उत्पादनावर कोणताही नकारात्मक परिणाम होत नाही.
शेतकऱ्यांनी जमिनीचा प्रकार, पाण्याची उपलब्धता आणि हवामान यानुसार योग्य वाणाची निवड करून, सोबतच प्रभावी रोग नियंत्रण उपाययोजना केल्यास हरभरा पिकातून उत्तम आणि भरघोस उत्पादन नक्कीच मिळू शकेल.